تشويق او بوده ، و مىگويند كه همه كاروانسراها و پل‌ها را در سراسر ايران اين پادشاه ساخته است . بزرگراهى كه در طول كنارهء درياى خزر در شمال ايران از شرق به غرب كشيده است در عصر اين پادشاه ساخته شد ، و امروزه هم به جادهء سنگفرش مشهور است . پادشاه ايران كه شكسپير « 1 » در داستانش « دوازده شب » از وسعت نظر و شيوهء تساهلش ياد و تحسين كرده همان شاه عباس كبير است ، و چون نيز نوشته است كه او هميشه سلحشوران انگليسى را به گرمى پذيرا مىشد ، دور نيست كه در آن روزگار نام و آوازهء اين پادشاه در انگليس بر زبان‌ها بوده است . بسيارى از مسافران اروپايى كه عظمت اصفهان و عماراتش را به چشم ديدند ، وصف آن را براى آيندگان گذاشتند . اين نشان و نتيجهء خوشرفتارى اين پادشاه با مسيحيان و رفتار بر كنار از تبعيض و تعصب دينى تنگ‌نظرانهء اوست . پيشتر ياد شد كه شاه عباس محلهء جلفا را در اصفهان براى ارامنه ساخت . از سويى هم مسلمانان را به سفر زيارتى تشويق مىكرد . گفته‌اند كه او خود ، از سر شوق ، مسافتى بيش از پانصد فرسنگ را پاى پياده پيمود و از اصفهان به زيارت بارگاه امام رضا ( ع ) در مشهد رفت . نيز ( در مقام خدمتگزارى اين درگاه ) در ايوان حرم بيش از يكهزار شمع سوخته را ( كه زائران افروخته بودند ) به دست خود برچيد . مىگويند كه شاه عباس بارگاه نجف در سرزمين عربستان را هم زيارت كرد ، و آستان حضرت على ، شخصيت مقدس اسلام و نيز جدّ خاندانش ، را روبيد . سفرهاى او از اين سر تا آن سر ايران از سر شوق ايمان بود ، اما شايد كه تسهيل رفت و آمد و تماس و ارتباط با آحاد ملت ( در نواحى گوناگون ) و نيز ترقى دادن اقتصاد كشور را هم منظور داشت . اين انديشه و تدبير به يقين شايستهء تحسين است . اما اين شاه بزرگ باتدبير با خويشان خود به بيرحمى بسيار رفتار كرد ، و اين واقعيت را تاريخ در سينه دارد . نيز نوشته‌اند كه او براى راضى كردن نفس جاه‌طلب

--> ( 1 ) - Shakespeare , William